Gol Stavkyrkje

Den gamle kyrkja i Gol, frå kring 1200, skulle bytast ut med ei ny kyrkje rundt 1880. Fortidsminneforeningen kjøpte kyrkja og gav henne til Oscar II. Kongen finansierte oppattføringa på Bygdøy i 1884. I tråd med den generelle interessa for mellomalderen vart stavkyrkja frå Gol restaurert til det ein meinte var det opphavlege uttrykket frå 1200-talet. Inspirasjonen til manglande mellomalderdelar vart henta frå Borgund Stave Church. Den høgreiste vest- og sørportalen er rikt utskorne med samanvovne drake- og planteornament. Vestportalen er original, medan sørportalen er ein kopi frå 1884. I det dempa lyset som slepp inn gjennom små opningar høgt oppe i sideveggene, kan ein skimta utskorne hovud øvst på stavane. I katolsk tid var kyrkja truleg dekorert med fargerike måleri av helgenar. Det finst mange runeinnskrifter og utskjeringar frå tidleg mellomalder i kyrkja. Dei fleste utskjeringane er i koret og viser dyrefigurar, menneske og geometriske symbol. Runene på ein av stavane i skipet kan lesast som «Kyss meg, for eg er i naud», og kan vise til ein helgenfigur som ein gong hang der. Etter reformasjonen i 1537 vart inventar frå katolsk tid gradvis fjerna og erstatta. Galleri og preikestolar, som er vanlege i kyrkjer etter reformasjonen, vart lagde til interiøret, men vart ikkje tekne med i oppattføringa. Nokre døme på luthersk kyrkjekunst er bevarte, mellom anna veggmåleria i koret og apsiden frå 1652. Måleria vart opphavleg finansierte av kyrkjelyden, og namna deira er skrivne på korveggen.